Máy tính Chmod

Máy tính Chmod - Máy tính quyền tệp Unix/Linux

🔐 Tính và chuyển đổi quyền tệp Unix/Linux giữa dạng số (777, 644) và dạng ký hiệu (rwxr-xr-x). Máy tính chmod trực quan giúp hiểu cách kiểm soát truy cập tệp.

Chmod là gì?

Chmod (change mode) là lệnh Unix/Linux dùng để thay đổi quyền của tệp và thư mục. Nó kiểm soát ai có thể đọc, ghi hoặc thực thi tệp bằng hệ thống số bát phân (octal) 3 chữ số.

Các loại quyền

• Đọc (r / 4): Xem nội dung tệp hoặc liệt kê nội dung thư mục
• Ghi (w / 2): Sửa nội dung tệp hoặc tạo/xóa tệp trong thư mục
• Thực thi (x / 1): Chạy tệp như chương trình hoặc truy cập thư mục

Nhóm người dùng

• Chủ sở hữu (User): Người tạo tệp hoặc chủ sở hữu được gán
• Nhóm: Người dùng thuộc nhóm của tệp
• Người khác (World): Tất cả người dùng còn lại trên hệ thống

Cách tính quyền

Mỗi chữ số được tính bằng cách cộng các giá trị quyền:

• 0: Không có quyền (---)
• 1: Chỉ thực thi (--x)
• 2: Chỉ ghi (-w-)
• 3: Ghi + thực thi (-wx) = 2+1
• 4: Chỉ đọc (r--)
• 5: Đọc + thực thi (r-x) = 4+1
• 6: Đọc + ghi (rw-) = 4+2
• 7: Toàn quyền (rwx) = 4+2+1

Chế độ quyền phổ biến

• 755 (rwxr-xr-x): Chủ sở hữu toàn quyền, người khác đọc/thực thi. Chuẩn cho tệp thực thi và script.
• 644 (rw-r--r--): Chủ sở hữu đọc/ghi, người khác chỉ đọc. Mặc định cho tệp web (HTML, CSS, hình ảnh).
• 600 (rw-------): Chỉ chủ sở hữu đọc/ghi. An toàn cho tệp cấu hình, SSH keys.
• 777 (rwxrwxrwx): Toàn quyền cho mọi người. NGUY HIỂM — tránh dùng trên production!
• 700 (rwx------): Chỉ chủ sở hữu toàn quyền. Riêng tư tối đa cho script và thư mục.
• 444 (r--r--r--): Chỉ đọc cho mọi người. Ngăn chỉnh sửa nhầm.

Quyền thư mục vs tệp

Quyền với thư mục hoạt động khác:

• Đọc (r): Liệt kê nội dung thư mục (ls)
• Ghi (w): Tạo/xóa tệp trong thư mục
• Thực thi (x): Vào thư mục (cd) và truy cập tệp
• Lưu ý: Cần quyền thực thi để truy cập một thư mục!

Cách dùng lệnh

Cú pháp chmod cơ bản:

• chmod 755 file.sh - Đặt quyền cụ thể
• chmod +x script.sh - Thêm quyền thực thi
• chmod -w file.txt - Gỡ quyền ghi
• chmod u+x,g-w file - Thêm thực thi cho chủ sở hữu, gỡ ghi cho nhóm
• chmod -R 755 /directory - Đệ quy (áp dụng cho mọi tệp/thư mục con)

Thực hành bảo mật tốt

• Không bao giờ dùng 777: Cho mọi người toàn quyền, rủi ro bảo mật lớn
• Nguyên tắc ít đặc quyền nhất: Chỉ cấp quyền tối thiểu cần thiết
• Tệp web: Thường 644 cho tệp, 755 cho thư mục
• Tệp cấu hình: 600 hoặc 400 để tránh đọc trái phép
• SSH keys: Phải là 600, nếu không SSH có thể từ chối sử dụng
• Script thực thi: 700 (riêng tư) hoặc 755 (công khai)

Ví dụ thực tế

• Web Server (Apache/Nginx): Tệp 644, thư mục 755
• WordPress: wp-config.php nên là 600 hoặc 400
• SSH Private Key: ~/.ssh/id_rsa phải là 600
• Cron Jobs: Script nên là 700 hoặc 750
• Log Files: 640 (chủ sở hữu đọc/ghi, nhóm đọc)

💡 Mẹo: Dùng ls -l để xem quyền hiện tại. 10 ký tự đầu hiển thị loại tệp và quyền (ví dụ: -rwxr-xr-x nghĩa là tệp thường với quyền 755). Ký tự đầu tiên cho biết loại: - (tệp), d (thư mục), l (liên kết mềm).