Dấu ấn nhiệt của các trung tâm dữ liệu tạo ra AI đã bắt đầu được nhận thấy trong khí hậu – hiện chỉ ở gần đó nhưng đã có tác động đáng kể tới các khu vực lân cận

Các nhà khoa học Cambridge nói gì về “đảo nhiệt” của trung tâm dữ liệu (TDC)

1. Kết luận chính
Nhóm nghiên cứu tại Đại học Cambridge đã công bố một bài báo cho thấy các TDC lớn tạo ra hiệu ứng nhiệt đáng kể trong môi trường xung quanh.

- Nhiệt độ tăng: sau khi khởi động TDC, nhiệt độ bề mặt đất tăng từ 0,3 °C đến 9,1 °C, với mức trung bình là 1,5–2,4 °C.
- Khoảng cách ảnh hưởng: hiệu ứng được quan sát tới 10 km; qua 7 km cường độ giảm 30 %. Tại khoảng cách dưới 4,5 km, tăng nhiệt trung bình hàng tháng khoảng 1 °C – tương đương với các đảo nhiệt của thành phố lớn.

2. Tại sao điều này quan trọng
TDC đang phát triển trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ. Theo ước tính của tác giả:

- Quy mô tăng trưởng: đến năm 2030, tiêu thụ điện năng của TDC có thể tăng gấp đôi, vượt quá tổng công suất năng lượng của tất cả các cơ sở sản xuất trong vòng 3–5 năm.
- Động lực kinh tế: chi phí hạ tầng của các nhà cung cấp hyper‑scale đã ba lần so với ba năm trước; công suất tiêu thụ đã tăng 170 % trong quý cuối cùng.

Do đó, tác giả cảnh báo về ảnh hưởng tiềm năng lớn của TDC đối với khí hậu và cơ sở hạ tầng xã hội. Tiến sĩ Andrea Marino, trưởng nhóm nghiên cứu, nhấn mạnh sự cần thiết phải thiết kế cẩn thận các trung tâm dữ liệu.

3. Hậu quả môi trường
Hầu hết các “công xưởng AI” hiện nay phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch:

- Sự tăng nhanh của đào tạo và ứng dụng AI dẫn đến tăng phát thải CO₂.
- Ở Mỹ, số dự án nhà máy điện gas đã gần gấp ba lần so với năm ngoái; nhu cầu điện năng của TDC thúc đẩy sự hồi sinh của các công ty than đá và xây dựng lò phản ứng hạt nhân.

Hiệu ứng “đảo nhiệt” có thể ảnh hưởng tới 343 triệu người trên toàn thế giới, tăng tải lên mạng lưới điện, dịch vụ xã hội và y tế. Tuy nhiên, tiến bộ công nghệ trong năng lượng hiệu quả có thể làm dịu hiện tượng này.

4. Phản biện nghiên cứu
Giám đốc khoa học cao cấp của Omdia, Vlad Galabov, bày tỏ sự hoài nghi:

- Đánh giá quy mô: công trình là một phân tích sơ bộ chưa được kiểm tra độc lập.
- Đánh giá vật lý: theo quan điểm của ông, ngay cả các TDC lớn cũng chỉ đóng góp một luồng nhiệt nhỏ trên phạm vi hàng km; phần lớn hiệu ứng quan sát được có thể liên quan đến thay đổi sử dụng đất và phủ thảm thực vật hơn là tính toán AI.

Tóm tắt:

- Các TDC lớn tạo ra “đảo nhiệt”, làm tăng nhiệt độ trong bán kính tới 10 km.
- Sự phát triển của chúng gắn liền với sự tiến bộ của AI và có thể vượt quá tiêu thụ năng lượng của tất cả các cơ sở sản xuất vào năm 2030.
- Hiệu ứng này có tiềm năng ảnh hưởng đến hàng triệu người, nhưng quy mô và bản chất vẫn đang được tranh luận trong giới chuyên môn.